Situationeel leiderschap: 4 stijlen van leidinggeven

Word een betere leider met Situationeel Leiderschap: Begin vandaag nog met het verbeteren van je leiderschapsvaardigheden!
Door: Bas Hoorn

Ontdek de kracht van Situationeel Leiderschap in dit uitgebreide artikel. Leer hoe je jouw leiderschapsstijl kunt aanpassen aan de behoeften van je teamleden en de situatie. Of je nu een ervaren leider bent of net begint, dit artikel biedt je waardevolle inzichten en praktische tips om je leiderschapsvaardigheden naar een hoger niveau te tillen. Lees verder en ontdek hoe Situationeel Leiderschap jou kan helpen om effectiever te leiden en je team naar succes te sturen.

Wat is Situationeel Leiderschap?

Situationeel Leiderschap is een concept dat in de jaren ’70 werd ontwikkeld door Paul Hersey en Ken Blanchard. Het is gebaseerd op het idee dat er geen enkele “beste” stijl van leiderschap is. In plaats daarvan varieert de meest effectieve leiderschapsstijl afhankelijk van de persoon die wordt geleid en de specifieke situatie. Het Situationeel Leiderschap Model stelt dat leiders hun stijl moeten aanpassen aan de taakvolwassenheid van de mensen die ze willen beïnvloeden.

Situationeel Leiderschap volgens Hersey en Blanchard

Het Situationeel Leiderschap Model van Hersey en Blanchard stelt dat leiderschap niet alleen gaat over de kwaliteiten en stijl van de leider, maar ook over de volwassenheid van degenen die worden geleid. Volgens dit model zijn er vier leiderschapsstijlen die kunnen worden toegepast, afhankelijk van de situatie: leiden, begeleiden, steunen en delegeren. Deze stijlen zijn gebaseerd op twee soorten gedrag: sturend en ondersteunend gedrag.

Welke vier leiderschapsstijlen komen het meeste voor?

Het Situationeel Leiderschap Model onderscheidt vier leiderschapsstijlen, die elk een combinatie zijn van sturend en ondersteunend gedrag.

situationeel leiderschap

S1: Sturend gedrag

Wat verstaan we onder deze leiderschapsstijl?

Bij sturend gedrag geeft de leider specifieke instructies en controleert hij de uitvoering van taken. Deze stijl is vooral effectief wanneer medewerkers nieuw zijn of weinig ervaring hebben met een bepaalde taak. De leider neemt de beslissingen en communiceert deze aan de medewerkers, die vervolgens worden verwacht deze instructies op te volgen.

Voorbeelden uit de praktijk

Een voorbeeld van sturend gedrag is een manager die een nieuwe medewerker inwerkt. De manager geeft duidelijke instructies over wat er van de medewerker wordt verwacht en controleert regelmatig de voortgang. De medewerker heeft weinig tot geen vrijheid om beslissingen te nemen en wordt nauwgezet begeleid door de manager.

S2: Coachen (Sturend)

Wat verstaan we onder deze leiderschapsstijl?

Bij de coachende stijl geeft de leider nog steeds veel sturing, maar ook veel ondersteuning. Deze stijl is effectief wanneer medewerkers al enige ervaring hebben, maar nog steeds begeleiding nodig hebben. De leider helpt de medewerkers bij het ontwikkelen van hun vaardigheden en het verbeteren van hun prestaties, terwijl hij nog steeds de controle behoudt over de besluitvorming.

Voorbeelden uit de praktijk

Een voorbeeld van de coachende stijl is een manager die een medewerker helpt om een nieuwe vaardigheid te leren. De manager geeft instructies en feedback, maar moedigt de medewerker ook aan om zelf problemen op te lossen. De manager blijft betrokken bij de besluitvorming, maar geeft de medewerker meer vrijheid om zelfstandig te werken.

S3: Ondersteunen

Wat verstaan we onder deze leiderschapsstijl?

Bij de ondersteunende stijl geeft de leider weinig sturing, maar veel ondersteuning. Deze stijl is effectief wanneer medewerkers competent zijn, maar mogelijk gebrek aan vertrouwen of motivatie hebben. De leider helpt de medewerkers om hun zelfvertrouwen en motivatie te vergroten, terwijl hij hen de vrijheid geeft om hun eigen beslissingen te nemen.

Voorbeelden uit de praktijk

Een voorbeeld van de ondersteunende stijl is een manager die een ervaren medewerker ondersteunt bij het nemen van meer verantwoordelijkheid. De manager biedt ondersteuning en aanmoediging, maar laat de medewerker zelfstandig werken. De manager is beschikbaar voor advies en hulp, maar de medewerker heeft de vrijheid om zijn eigen beslissingen te nemen.

S4: Delegeren (ondersteunend)

Wat verstaan we onder deze leiderschapsstijl?

Bij de delegerende stijl geeft de leider weinig sturing en weinig ondersteuning. Deze stijl is effectief wanneer medewerkers zeer competent en gemotiveerd zijn. De leider vertrouwt op de vaardigheden en het oordeel van de medewerkers en geeft hen de vrijheid om hun eigen beslissingen te nemen.

Voorbeelden uit de praktijk

Een voorbeeld van de delegerende stijl is een manager die een ervaren en betrouwbare medewerker een project laat leiden. De manager geeft de medewerker de vrijheid om het project naar eigen inzicht uit te voeren, met minimale inmenging. De manager is beschikbaar voor advies en hulp, maar de medewerker heeft de vrijheid en verantwoordelijkheid om het project te leiden.

Wanneer pas je welke leiderschapsstijl toe?

Het kiezen van de juiste leiderschapsstijl hangt af van de taakvolwassenheid van de medewerker. Taakvolwassenheid omvat zowel de competentie als de betrokkenheid van een medewerker bij een taak. Een medewerker met een hoge taakvolwassenheid is competent en gemotiveerd om de taak zelfstandig uit te voeren, terwijl een medewerker met een lage taakvolwassenheid begeleiding en ondersteuning nodig heeft.

Relatie met Dienend Leiderschap

Dienend Leiderschap is een leiderschapsstijl waarbij de leider zich richt op het dienen van zijn of haar medewerkers. De leider stelt de behoeften van de medewerkers voorop en helpt hen om hun potentieel te bereiken. Dit kan een effectieve leiderschapsstijl zijn voor medewerkers met een hoge taakvolwassenheid, die de vaardigheden en motivatie hebben om zelfstandig te werken, maar die kunnen profiteren van de ondersteuning en begeleiding van een dienende leider.

Relatie met Communicatiestijlen en Transactionele Analyse

Communicatiestijlen en Transactionele Analyse kunnen ook een rol spelen bij het kiezen van de juiste leiderschapsstijl. Transactionele Analyse is een psychologische theorie die de interacties tussen mensen analyseert in termen van ouder-, volwassen- en kindrollen. Een leider kan deze rollen gebruiken om zijn of haar communicatiestijl aan te passen aan de behoeften van de medewerker. Bijvoorbeeld, een leider kan een ouderrol aannemen bij het leiden van een medewerker met een lage taakvolwassenheid, of een volwassen rol bij het ondersteunen van een medewerker met een hoge taakvolwassenheid.

Relatie met de Roos van Leary

De Roos van Leary is een model dat de interactie tussen mensen beschrijft in termen van dominantie en onderdanigheid. Een leider kan dit model gebruiken om zijn of haar leiderschapsstijl aan te passen aan de reacties van de medewerker. Bijvoorbeeld, een leider kan een dominante stijl aannemen bij het leiden van een onderdanige medewerker, of een meer gelijkwaardige stijl bij het ondersteunen van een dominante medewerker.

Wat is taakvolwassenheid?

Taakvolwassenheid verwijst naar de mate waarin een medewerker de kennis, vaardigheden en motivatie heeft om een taak uit te voeren. Een medewerker met een hoge taakvolwassenheid is competent en gemotiveerd om de taak zelfstandig uit te voeren, terwijl een medewerker met een lage taakvolwassenheid begeleiding en ondersteuning nodig heeft.

Hoe kan taakvolwassenheid goed worden ondersteund?

Goed timemanagement kan de taakvolwassenheid van medewerkers ondersteunen door hen te helpen hun tijd efficiënt te gebruiken en hun taken effectief te beheren. Dit kan hen helpen om hun competentie en zelfvertrouwen te vergroten, wat op zijn beurt hun taakvolwassenheid kan verhogen.

Wees een goed voorbeeld

Effectief leiderschap gaat hand in hand met een voorbeeldfunctie. Wil je je leiderschapsvaardigheden verbeteren? Bekijk dan onze timemanagement tips en ontdek hoe je je tijd optimaal benut.

Conclusie

Situationeel Leiderschap is een krachtig hulpmiddel dat leiders kunnen gebruiken om hun leiderschapsstijl aan te passen aan de behoeften van hun medewerkers. Door de juiste leiderschapsstijl te kiezen, kunnen leiders hun medewerkers effectief begeleiden en ondersteunen, wat kan leiden tot hogere productiviteit en betere resultaten. Het is belangrijk om te onthouden dat er geen “beste” leiderschapsstijl is – de meest effectieve stijl hangt af van de situatie en de persoon die wordt geleid.

Leestip: Situationeel Leiderschap van Ken Blanchard

Interessante bronnen

Situational Leadership and Its Effectiveness in Rising Employee Productivity: A Study on North Lebanon Organization
The Role of Situational Leadership on Job Satisfaction, Organizational Citizenship Behavior (OCB), and Employee Performance

Abonneer je op onze kennisbank

Naam(Vereist)

Cursus Time Management
Cursus Time Management
Cursus Time Management
Bereik meer met minder moeite.
Bereik meer met minder moeite.
Ook incompany en maatwerk.
Ook incompany en maatwerk.